De eerste georganiseerde politieke partij van Nederland

notulenboek frontDit eenvoudige, ietwat onooglijke schrift (formaat 22 bij 34 centimeter) werd in 2004 teruggevonden. In 1942 was het uit angst voor de Duitse bezetter verborgen. De vondst was een complete verrassing. Het bestaan van het schrift werd al niet eens meer vermoed. Na de overdracht werd het toegevoegd aan het archief van de Antirevolutionaire Partij (ARP).

Eerste georganiseerde politiek partij van Nederland
De ARP is opgericht door Abraham Kuyper en was de eerste georganiseerde politiek partij van Nederland. De partij heeft bestaan van 1879 tot 1980, toen zij met CHU en KVP deel ging uitmaken van het CDA.

Notulen deputatenvergaderingen
Het schrift bevat de notulen over de periode 1879 tot 1933  van de zogenaamde deputatenvergaderingen. Dit waren de bijeenkomsten van de afgevaardigden van lokale kiesverenigingen, waarin ze het programma vaststelden, kandidaten benoemden en de koers van de partij bepaalden.

Notulen oprichtingsvergadering
notulenboek pagina 1De notulen van de oprichtingsvergadering werden geschreven door Abraham Kuyper, voor één keertje secretaris, daarna voorzitter van het Centraal Comité, het uitvoerend orgaan van de deputatenvergadering. In zijn netste handschrift doet hij verslag van de bijeenkomst. Hij staat lang stil bij het gedachtegoed van Guillaume Groen van Prinsterer, waarop het partijprogramma is gebaseerd. Allerlei zaken worden geregeld die in grote lijnen wel bekend waren, maar nu in detail te bestuderen zijn. Bijvoorbeeld het toch verrassende feitje dat Kuyper pas in de tweede stemronde tot voorzitter werd gekozen na eerst gelijk met A.F. de Savornin Lohman geëindigd te zijn.

Bron voor in politiek geïnteresseerde historici
Het schrift is een prachtige bron voor in politiek geïnteresseerde historici om meerdere redenen. Hoewel er van de ARP circa 30 meter archief bewaard is gebleven beslaat het vooroorlogs deel daar slechts één meter van. Veel van die geschiedenis is nog onduidelijk en dit schrift kan daar helderheid in verschaffen.

Archieven van de ARP, onder andere: Centraal Comité van antirevolutionaire kiesverenigingen (1878-1940) en Antirevolutionaire Partij, (1945-1980)
Lit.: George Harinck, Roel Kuiper en Peter Bak, De Antirevolutionaire Partij 1829-1980, Hilversum 2001.

De Antirevolutionaire partij leverde vier minister-presidenten, waarvan de archieven bij de collectie HDC | Protestants Erfgoed te raadplegen zijn. Het gaat om de archieven van A. Kuyper, 1837-1920; Th. Heemskerk, 1852-1932; H. Colijn, 1869-1944 en J. Zijlstra, 1918-2001 en B. Biesheuvel, 1920 - 2001.