Object 1

object 1 afbeeldingHet echte verhaal van dit VU-erfgoedobject is verhaal 3: Zegelwassmelter.

1.    Pannetje voor Glühwein
Al vanaf haar oprichting in 1880 heeft de VU een Studentencorps, tegenwoordig L.A.N.X geheten. Die naam verwijst naar de naam van de sociëteit en is een afkorting van ‘Leonum Arida NutriX’. Dit betekent 'Waar de dorstige leeuw zich laaft'. Op de sociëteit trof men elkaar vanaf de vroegste jaren onder het genot van een borrel. In de dagen rond Sinterklaas en op Oudejaarsavond werd volgens goede Hollandse traditie Glühwein geschonken die natuurlijk op temperatuur moest worden gehouden. Lange tijd gebeurde dit op een spiritusbrander.
Toen LANX in 1973 verhuisde naar een 17e eeuws grachtenpand aan de Herengracht 384a waar de bar zich op de derde verdieping bevond, werd het gebruik van die brander wegens brandgevaar verboden. Een student uit de barcommissie bracht toen dit elektrische pannetje mee om de wijn toch op de juiste temperatuur te kunnen schenken.

2.    Kaarsensmelter
De VU is in 1880 opgericht als een particuliere universiteit. Pas sinds de jaren ’50 van de 20ste eeuw kreeg de VU volledige overheidssubsidie. Tot die tijd was de universiteit dus afhankelijk van contributie en giften uit de achterban. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het welbekende VU-busje, dat bij gereformeerden door heel Nederland thuis stond. Dit werkte een cultuur van spaarzaamheid in de hand. Aan de ene kant omdat men rechtstreeks verantwoording moest afleggen aan de achterban, en aan de andere kant omdat er niet veel geld beschikbaar was.
Waar mogelijk werd bezuinigd en beknibbeld. Zo werden nog lange tijd kaarsen gebruikt, ook toen elektrische licht al lang beschikbaar was. De kaarsstompjes werden ingezameld en omgesmolten tot nieuwe kaarsen. Dit was een arbeidsintensief karwei dat door de portier gedaan werd in de stille uurtjes. In de jaren vijftig kwam er door overheidssubsidie meer geld beschikbaar, dus toen werd er een elektrische kaarsensmelter gekocht. Het heeft nog lang dienst gedaan, totdat elektrisch licht goedkoper en vooral mankracht duurder werd.

3.    Zegelwassmelter
De pedel is de bewaker van de universitaire tradities en rituelen. Van het protocol voor promoties tot en met de optocht (het cortège) van hoogleraren bij de Dies Natalis en de Opening van het Academisch Jaar. Na de oprichting van de VU en het aanstellen van de hoogleraren, was de eerste functie die werd ingesteld dan ook die van pedel. De kersverse pedel P. A. de Planque droeg bij de eerste Dies Natalis op 20 oktober 1880 de pedelstaf door het gangpad van de Westerkerk.

Naast protocol deed De Planque ook veel administratie. Vroeger werd iedereen bij aanvang van hun studie met de hand door de pedel in het inschrijvingsboek geschreven. Bij hun afstuderen kregen de studenten een prachtige gekalligrafeerde bul, met het zegel van de universiteit. De universiteit groeide, en het schrijven van bullen werd bijkans een voltijds bezigheid. Daarom werd er een elektrisch pannetje en een elektrisch zegel aangeschaft, dat het aanbrengen van het zegel makkelijker maakte. Tegenwoordig wordt het natuurlijk allemaal geprint, maar toen was dit een enorme vooruitgang.