Hoe kunnen we kennisvalorisatie waarderen en meetbaar maken?

De impact van grijze literatuur meten met Altmetrics.

04-02-2019 | 14:59

‘Kennisvalorisatie is een van de drie kerntaken van de VU, maar ik merk dat veel VU-collega’s zoeken naar wat we eronder verstaan en ermee willen’, zegt universitair docent kinderobesitas Jutka Halberstadt van de afdeling Gezondheidswetenschappen. Jutka Halbertstadt-klein‘Zelf vind ik de maatschappelijke relevantie van mijn werk bij de universiteit belangrijk. Daarom ben ik op zoek gegaan naar antwoorden op die vragen – en naar hoe wat ik doe past bij de VU.’

Zorgstandaard
Halberstadt is landelijk projectmanager van het VU-project Care for Obesity. Het werk van haar team speelt zich af op het snijvlak van onderzoek, beleid en praktijk. Het leidt vaak tot praktische producten voor het werkveld, vertelt ze. ‘Zo hebben we vanuit de VU samen met beroepsorganisaties, zorgverzekeraars en patiëntenverenigingen een Zorgstandaard gemaakt. Dit document is sinds 2010 dé basis voor zorg voor kinderen en volwassenen met obesitas. Zonder de VU was dat er niet gekomen.’

Leveren van een maatschappelijke bijdrage
‘Ik ben gaan praten met collega’s van hoog tot laag bij Financiën, Bestuurszaken, Gezondheidswetenschappen, en de Universiteitsbibliotheek over hoe belangrijk we als VU valorisatie vinden en wat we eronder verstaan. Het werd me duidelijk dat iedereen het heel belangrijk vindt, ook de nieuwe collegevoorzitter. En dat het niet om euro’s gaat, maar om het met ons onderzoek en onderwijs leveren van een maatschappelijke bijdrage.’

Hoe ziet de waardering voor kennisvalorisatie eruit?
‘De volgende vraag is: hoe ziet de waardering voor kennisvalorisatie eruit? Daar knelt het, want wetenschappers worden beoordeeld op hun research output, citatiescore, en onderwijs. Men vindt het leuk als je kennisvalorisatie “erbij doet”, maar het telt niet mee als je verder wilt in de wetenschap. Zelf ben ik niet gericht op de impactfactor maar op wat maatschappelijk nuttig is.’

Maatschappelijke bijdrage zichtbaar en meetbaar te maken
‘Met collega’s Maurice Vanderfeesten en Joeri Both van de UB, sprak ik over de mogelijkheden om de maatschappelijke bijdrage van wetenschappers beter zichtbaar en meetbaar te maken. Als we het kunnen meten, kan het ook gebruikt worden bij beoordelingen en bij het zichtbaar maken van de maatschappelijke impact van de VU. Via Altmetrics kan ik een beeld krijgen van de maatschappelijke aandacht die er is in de grijze literatuur (beleidsnota’s) en in nieuws- en social media voor mijn wetenschappelijke publicaties, maar zo’n product als de Zorgstandaard dat is niet terug te vinden via Pubmed en dus ook niet met Altmetrics, terwijl de maatschappelijke impact enorm is.’

Persoonlijke auteur
‘Maurice is de uitdaging aangegaan om ook de impact van dit soort kennisproducten meetbaar te maken. We lopen daarbij nu tegen enkele technische obstakels aan die inzicht geven in wat nodig is om de impact van dit soort valorisatieproducten te kunnen meten. Zo heeft de Zorgstandaard bijvoorbeeld geen persoonlijke auteur; we hebben het uitgebracht namens het partnerschap van de betrokken organisaties. Voor de vindbaarheid is het belangrijk dat er een auteur en journal vermeld is. Maurice’s onderzoek zal aanwijzingen opleveren om kennisvalorisatie in de toekomst goed te kunnen meten.’

Meedenken over waardering voor kennisvalorisatie?
‘Graag wil ik met VU-collega’s nadenken over het belang van valorisatie, en over manieren om dit te meten en wegen. Wij geven bijvoorbeeld adviezen aan de staatssecretaris van VWS en werken samen met gemeenten. Naast onze wetenschappelijke artikelen maken we toegankelijke Nederlandstalige producten die bruikbaar zijn voor het veld zoals een handleiding, tipsheet of workshop. Ook ben ik actief op LinkedIn, geef ik regelmatig interviews, schrijf ik blogs, en samen met hoogleraar Jaap Seidell populairwetenschappelijke boeken en elke maand een artikel voor het Parool. Om de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas bij zoveel mogelijk gemeenten onder de aandacht te brengen, hebben we net een website gelanceerd en een coalitie opgezet met vijf grote partijen waaronder het RIVM. Tot slot publiceren we zoveel mogelijk Open Access. Wat mag hoe zwaar wegen in een beoordeling? Ik ben benieuwd naar hoe anderen daarover denken!’

Meer weten over het meten van de impact van grijze literatuur?
Lees:  4 tips om grijze literatuur citeerbaar en traceerbaar te maken

VU Library Live over het waarderen wetenschappers
In maart 2019 organiseert de UB weer een VU Library Live talkshow. Het gaat dan over nieuwe benaderingen voor het waarderen en belonen van wetenschappers. Ook het waarderen van Open Science en maatschappelijke impact komen hierbij aan de orde. VSNU, NWO, NFU en ZonMw gaan hier in 2019 gezamenlijk een impuls aan geven, in dialoog met het wetenschappelijk veld.

Onder anderen NWO-voorzitter Stan Gielen en Frank Miedema decaan van de Faculteit Geneeskunde en vicevoorzitter van UMC Utrecht (betrokken bij het Open Science Programma van de Universiteit Utrecht) zijn dan onze talkshowgasten.