Weten of je wetenschappelijke rapporten in de praktijk gebruikt worden?

Vier tips om grijze literatuur met Altmetrics traceerbaar te maken in het publieke domein.

04-02-2019 | 14:57

In de pilot Altmetrics for Grey literature probeert de Universiteitsbibliotheek referenties naar wetenschappelijke rapporten (en andere grijze literatuur) te traceren in het publieke domein. Dit doen we met de Altmetric Explorer. Zo werd bijvoorbeeld gezocht naar het maatschappelijk gebruik van de mede door Jutka Halberstadt geschreven ‘Zorgstandaard Obesitas’. UB-innovatiemanager Research Services Maurice Vanderfeesten legt uit hoe dit gaat en geeft tips voor het goed traceerbaar maken van referenties naar grijze literatuur.

Kennisvalorisatie meetbaar maken
‘Onder het publieke domein verstaan we beleidsrapporten van (non-)gouvernementele organisaties, en nieuws- en sociale media. Het doel van de pilot is de maatschappelijke aandacht voor grijze literatuur (rapporten, richtlijnen, standaarden) die voortkomen uit wetenschappelijk onderzoek, in kaart te brengen en zo kennisvalorisatie te meten.’

Journal title nodig om rapport te kunnen traceren
‘Om dit te kunnen doen hebben we de pdf’s van Halberstadts rapporten in PURE geladen en deze een Digital Object Identifier (DOI) gegeven via Crossref. Dit bleek onvoldoende te werken omdat het textmining algoritme van Altmetric een Journal title nodig heeft om rapporten ook in platte tekst te vinden. Een ander probleem bij het traceren is dat (non-) gouvernementele organisaties de rapporten vaak niet op de juiste wijze citeren.’

Bedenk welke websites je wilt laten doorzoeken
‘Het is ook belangrijk vooraf te bedenken welke maatschappelijke en overheidsorganisaties je werk mogelijk zouden kunnen gebruiken. Altmetric doorzoekt namelijk automatisch de websites van een groot aantal organisaties, maar lang niet alle. Zo scant het wel www.rijksoverheid.nl maar bijvoorbeeld niet de website www.zorginstituutnederland.nl die relevant is voor de Zorgstandaard Obesitas. We kunnen Altmetric dan opdracht geven de voor jouw producten relevante sites te doorzoeken.’

Citeerbaar publiceren met een DOI
‘Onze voorlopige conclusie is dat om dit soort rapporten met Altmetric traceerbaar te maken, je ze direct na het uitkomen citeerbaar moet publiceren. Dit heet ‘born-digital content’. Bijvoorbeeld door ze te publiceren in het RIO journal - een open science journal - of Zenodo - een research material repository, of een preprint server, waardoor je een DOI krijgt. Deze DOI kun je dan vermelden op je projectwebsite, registreren in PURE, en laten gebruiken door organisaties die in beleidsnotities je werk willen citeren. Je moet de organisaties dan wel wijzen op de juiste citatiewijze. We verkennen nu of je ook grijze literatuur kan publiceren in PURE, waarbij je dan meteen een DOI krijgt voor de full text van het werk dat je in de VU Research Portal plaatst.

Vier tips om grijze literatuur citeerbaar en traceerbaar te maken
- Digitale geboorte plek. Zorg dat je born-digital materiaal bij het uitkomen een Digital Object Identifier heeft. Dat kun je doen door ‘te publiceren in bijvoorbeeld het RIO journal, Zenodo of een preprint server
- Metadata. Zorg voor consequent gebruik van de basis metadata: de titel van je werk, een auteursnaam, het jaartal en de journal titel (dat is dan de plek van je born-digital materiaal).
- Referenties. Zorg dat als publieke partijen naar je werk refereren dat ze daarbij altijd de DOI noemen. En vraag ze de titel van je werk, de auteursnaam, en het journal consequent te vermelden.
- Registratie & Tracking Alerts. Als je bovenstaande doet, kan je werk getraceerd worden in het publieke domein. Je kunt in Altmetric Explorer een Tracking Alert instellen dan ontvang je een email zodra je rapport ergens genoemd wordt in het publieke domein. Om dit mogelijk te maken is het wel nodig dat je het rapport met een DOI registreert in in PURE (de VU Research Portal).

Meer weten over het meten van maatschappelijke aandacht?
https://www.ub.vu.nl/nl/nieuws-agenda/nieuwsarchief/2018/apr-jun/altmetric-helpt-maatschappelijke-aandacht-tonen.aspx

Vragen?
Neem contact op met maurice.vanderfeesten@vu.nl