Hoe informatiespecialisten je ondersteunen bij systematic reviews: van vraag tot artikel

“Onze ondersteuning, tips en begeleiding besparen onderzoekers veel werk en tijd.”

12-12-2019 | 14:41

De medisch informatiespecialisten van de Universiteitsbibliotheek hebben een schat aan ervaring met systematic reviews (SR’s), vertelt informatiespecialist Hans Ket. “Met onze kennis van zoekstrategieën, tools en databases, helpen we graag onderzoekers uit alle vakgebieden met hun SR's. We ondersteunen niet alleen Systematic Reviews voor Geneeskunde, maar bijvoorbeeld ook voor Psychologie, Economie of Sociale Wetenschappen. Van het aanscherpen van de onderzoeksvraag tot het artikel. Onze tips en begeleiding kunnen je veel gedoe en tijd besparen.” 

Systematic_Reviews_YC_HansKet_IsabelleAanscherpen onderzoekvraag
Een SR biedt een samenvatting en analyse van het empirisch bewijs uit alle goede wetenschappelijke studies voor een vooraf gedefinieerde onderzoeksvraag. Bijvoorbeeld: ‘Do final-year medical students have sufficient prescribing competencies?’ Op basis van de SR identificeert en beoordeelt een onderzoeker het bewijs (zie: Cochrane Collaboration Handbook 2019*). De vraaganalyse is ontzettend belangrijk en kost de nodige tijd, zegt Ket. “We zitten soms wel anderhalf uur over de ins en outs van een vraag te puzzelen met de onderzoekers.”

Ontdubbelen resultaten uit verschillende databases
“Vervolgens knippen we de vraag op in zoektermen, kijken of er nog termen ontbreken, en selecteren we de databases. We bevragen meestal zo’n drie databases, soms acht. Per database krijg je vaak 2.000 tot 3.000 hits. Wij ontdubbelen voor onderzoekers de resultaten uit die verschillende databases. Dat scheelt ze veel tijd.”

Transparant en reproduceerbaar
“Verder houden we een logboek bij van de zoekstrategie, zodat deze transparant en reproduceerbaar is. Wij dragen de eindverantwoordelijkheid voor de zoekmethode. Daarom zijn we ook altijd co-auteur. Voor het artikel leveren we de methodeparagraaf en de tabellen van de gebruikte zoekstrategieën. We staan voor kwaliteit en efficiency.”  

Hoge eisen voor selectie artikelen
Ook aan het selecteren van referenties (artikelen) voor SR’s worden hoge eisen gesteld, benadrukt Ket. “Zeker in de geneeskunde waar ze basis vormen voor evidence based richtlijnen en protocollen. Minimaal twee onderzoekers moeten onafhankelijk van elkaar de referenties doorlopen en op basis van de titels en abstracts selecteren wat relevant is.”

Selectietool Rayyan
“Wij raden onderzoekers de gratis selectietool Rayyan aan. Daarmee bespaar je heel veel tijd. Omdat we er zelf veel ervaring mee hebben, kunnen we goede ondersteuning bieden. Je bekijkt alle referenties in Rayyan en geeft aan: include, exclude of maybe. Het is een soort Tinder voor SR’s. Als informatiespecialisten bemoeien we ons uiteraard niet met de selectie zelf. We geven wel advies over bibliografisch management met tools als EndNote en Mendeley. Vaak is minder dan 10% van de gevonden resultaten relevant. Voor die artikelen gaat de onderzoeker op zoek naar de pdf. Daarvoor bieden we tips in ‘How to get the pdf’.” 

Advies bij publiceren SR-artikel
De medisch informatiespecialisten geven tot slot advies bij het publiceren van het artikel. ‘We helpen graag mee om het beste tijdschrift voor het artikel te vinden. We stimuleren Open Access publiceren, want dan kan iedereen lezen waar je mee bezig bent. Bovendien worden OA-artikelen vaker gedownload en geciteerd. De VU Journal Publishing Guide geeft een overzicht van de tijdschriften op je vakgebied waarin je (al dan niet Open Access) kunt publiceren en van de eventuele korting op Article Processing Costs (APC) voor Open Access publiceren. Ook wijzen we op het belang van het hebben van een ORCID voor de vindbaarheid van de onderzoeker en zijn/haar onderzoek. We raden altijd aan om onderzoeksprotocollen op basis van een SR ook te publiceren in het Prospero-register om te voorkomen dat onderzoek dubbel wordt gedaan.”

Impact meten
Ket: “Na publicatie kunnen we de wetenschappelijke en maatschappelijke aandacht voor het artikel meten. Bijvoorbeeld met een citatieanalyse of door te laten zien hoe je via Altmetrics de maatschappelijke aandacht voor je onderzoek kunt volgen.’

Bijdrage medisch informatiespecialist essentieel
Bij de meeste kwaliteitsstandaarden voor SR is het een eis dat een medisch informatiespecialist meedoet, licht Ket toe. “De medische informatiespecialisten van de UB voeren systematic reviews uit volgens professionele richtlijnen zoals het Cochrane Handbook en Standards for systematics reviews, IoM. Onze bijdrage is essentieel. Dat blijkt uit onderzoek van Koffel (2015) en Rethlefsen et al. (2015). Als wij niet betrokken zijn, gaat het bij de methode vaak mis en dat kan leiden tot vertekening (bias) van het bewijs. We voeren nu al bijna alle (van de 200 per jaar) SR’s uit voor het VUmc.”

SR’s voor andere vakgebieden
Ket: “Daarnaast doen we veel SR’s voor Tandheelkunde, Psychologie, Gezondheidswetenschappen en Bewegingswetenschappen; en soms voor faculteiten als Economie of Sociale Wetenschappen. We willen onze SR-kennis en ervaring ook graag inzetten voor andere vakgebieden. Sommige vakgebieden hebben nog geen SR-kwaliteitsstandaard. We houden als team de laatste ontwikkelingen op het gebied van SR goed bij en adviseren je graag.”

Meer informatie?
Zie de webpagina ‘Literatuuronderzoek & systematische reviews’ of onze Libguide.
De medische informatiespecialisten komen graag een presentatie geven.

Vragen?
Je bent van harte welkom bij de Medische Bibliotheek. Of neem contact op met het team via mics.ub@vu.nl.

Afspraak maken?
Download het afspraakformulier, vul het in en mail het naar mics.ub@vu.nl. Er kan een wachttijd zijn van maximaal twee weken.

Wil je op de hoogte blijven van de diensten van de UB? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief: https://ub.vu.nl/nl/nieuws-agenda/vu-research-support-newsletter/index.aspx

*De meest gehanteerde en gezaghebbende definitie: “Systematic reviews seek to collate evidence that fits pre-specified eligibility criteria in order to answer a specific research question. They aim to minimize bias by using explicit, systematic methods documented in advance with a protocol.” Higgins JPT, Thomas J, Chandler J, Cumpston M, Li T, Page MJ, Welch VA (editors). Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions. 2nd Edition. Chichester (UK): John Wiley & Sons, 2019. 


‘De ondersteuning bij de Systematic Reviews scheelt mij veel tijd en verbetert de kwaliteit’

Marceline Tutu van Furth, hoogleraar Kindergeneeskunde, Amsterdam UMC, en haar promovendi werken regelmatig met medisch informatiespecialist Hans Ket aan Systematic Literature Reviews op het gebied van meningitis, tuberculose en women and leadership . 
Tutu van Furth: ‘Hans is heel toegankelijk voor onderzoekers en hoogleraren, en denkt heel ver mee. Hij heeft echt de kennis om in de verschillende databases te zoeken met de juiste keywords; hij is zeer gekwalificeerd. Zijn ondersteuning scheelt mij veel tijd en het verbetert de kwaliteit van de Systematic Reviews. Hij legt ook heel goed uit aan promovendi. Over de citatieanalyses die de Medische Bibliotheek soms voor me doet, ben ik eveneens heel tevreden.’

Marceline Tutu van Furth