Universiteitsbibliotheek ondersteunt bij maken open, interactief Online Textbook

“Makkelijk actueel te houden en gratis te gebruiken door studenten en docenten”

06-01-2020 | 11:28

“Het onderzoek in Environmental Toxicology ontwikkelt zich zo snel dat studieboeken snel verouderen”, vertelt Sylvia Moes, Innovation manager Educational Support bij de Universiteitsbibliotheek. Met een projectteam van milieutoxicologen en milieuchemici van zes Nederlandse universiteiten stelde ze het open online textbook Environmental Toxicology samen. “Zo’n boek kun je makkelijk actueel houden en kan gratis gebruikt worden door studenten en docenten wereldwijd.” SylviaMoesKlein

Makkelijk te integreren in digitale leeromgeving
Het boek bestaat uit zes hoofdstukken die modulair zijn opgebouwd. Elke module telt 1.000 tot 2.000 woorden en heeft duidelijke leerdoelen. Sommige modules bevatten zelfstudievragen, filmpjes of kennisclips. Docenten en studenten kunnen de hoofdstukken afzonderlijk downloaden als pdf, licht Moes toe. “Docenten kunnen de hoofdstukken met vormgeving en functionaliteiten en al kopiëren naar een digitale leeromgeving - zoals Canvas - en zelf verder bewerken. Het staat ze vrij beelden en teksten te verwijderen of toe te voegen.”

Makkelijk continu actualiseren
Moes: “Elke keer een gedrukt boek uitgeven kost veel geld. Dit open online textbook kan continu worden geactualiseerd. De url blijft altijd hetzelfde. Aan het boek hebben 65 auteurs uit vele Europese landen samengewerkt. Zo was de werklast mooi verdeeld. Het is peer reviewed en bevat de meest actuele kennis. De Europese vereniging van milieuchemici en milieutoxicologen, SETAC, zal worden betrokken bij de doorontwikkeling van het boek. Omdat er 65 auteurs aan mee hebben gewerkt zal het op veel plaatsen in Europa in het onderwijs worden gebruikt.”

Keuze voor digitaal platform Wikiwijs
Moes adviseerde de projectgroep en de projectleider, VU onderzoeker Kees van Gestel, bij het maken van het boek. “We hebben gekeken welk digitaal platform het geschiktst is om een interactief boek te maken met zoveel auteurs. Belangrijke criteria waren: gebruiksgemak, gratis gebruik, en dat je het online boek kunt blijven actualiseren. We hebben zes platforms bekeken en vonden Wikiwijs het best, dus dat heeft de projectgroep gekozen.”

Checken van auteursrecht en zoeken van open leermaterialen
Verder hielp Moes bij: het neerzetten van de structuur van het boek; het wegwijs maken van docenten in Wikiwijs; het checken van auteursrecht; het zoeken van open leermaterialen; en het ontsluiten van het boek. “We gebruiken nu de repository van Merlot, later komt het het boek ook in SurfSharekit, de nationale online opslagplaats (repository) voor het hoger onderwijs. Daarnaast was ik de linking pin naar de boekontwerper en heb ik een illustrator ingehuurd voor het maken van afbeeldingen die we niet open konden vinden.”

Krachtig instrument
Een open, online, interactief textbook is een heel krachtig instrument, zegt Moes. ‘We zetten als Universiteitsbibliotheek de ervaring die we met Wikiwijs hebben opgedaan in dit project, evenals onze kennis van auteursrecht en open leermiddelen, graag in voor andere VU docenten die zo’n boek willen maken.”

Er komt veel kijken bij het maken van een open online boek
VU onderzoeker Kees van Gestel, is enthousiast over de ondersteuning die hij van Sylvia Moes kreeg: ”Het was bijzonder handig om gebruik te kunnen maken van de enorme kennis en ervaring van Sylvia Moes bij het ontwikkelen van het boek, het kiezen van een platform en het uiteindelijk publiceren van het boek in een open, online omgeving. Er komt veel kijken bij het maken van een open online boek, en er bleken veel zaken te zijn waar je als onderzoeker niet direct aan denkt maar die wel cruciaal zijn voor het slagen van zo’n project. Ik zou andere docenten, die zo’n boek willen maken, dan ook aanraden om iemand van de UB in het projectteam op te nemen of te raadplegen over alle details van online uitgeven, keuze van platforms, auteursrecht-aangelegenheden, didactische aspecten, et cetera.” KeesvanGestelKlein

De voorbereiding van dit boek werd gesubsidieerd door het Nederlandse Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen via SURF.

Bekijk het boek via https://www.merlot.org/merlot/viewMaterial.htm?id=501319930.

Lees meer over het doel en tot stand komen van het boek op: https://globe.setac.org/environmental-toxicology/