Help mee de VU Collectie Oude Kaarten beter vindbaar te maken

Georefereer oude kaarten en maak kans op een print van een Oude kaart.

26-11-2020 | 9:49

klaarenbeek, reinoutHoud je van Oude Kaarten en puzzelen? Help de Universiteitsbibliotheek dan met het georefereren van de kaarten van voor 1900 uit de Kaartencollectie. ‘Gegeorefereerde kaarten zijn beter vindbaar en doorzoekbaar voor onderzoekers en studenten overal ter wereld’, vertelt conservator Reinout Klaarenbeek. ‘Het maakt het mogelijk om geografisch te zoeken binnen kaartencollecties.’

De laatste jaren zijn alle kaarten van voor 1900 uit de Collectie Oude Kaarten gedigitaliseerd en in de Beeldbank geplaatst. ‘Al onze kaarten worden door twee UB-collega’s in detail beschreven. Bij de digitale kaarten in de Beeldbank staat een beknopte versie van deze beschrijvingen. Onze kaarten kunnen nu alleen gevonden worden op (zoek)woorden die in die beschrijving voorkomen.’

Georefereren maakt zoeken via een Geo-webviewer mogelijk
‘Als kaarten gegeorefeerd zijn, kun je ook geografisch gaan zoeken’, legt Klaarenbeek uit. ‘Door het toekennen van coördinaten aan de historische kaarten kun je collecties via een kaart in plaats van via zoekwoorden doorzoeken. Gegeorefereerde kaarten kunnen worden ontsloten in geo-webviewers. Met zo’n geo-webviewer kun je inzoomen op een bepaald gebied en krijg je alle (ontsloten) kaarten voor dat gebied.’ De inmiddels al gegeorefereerde Oude Kaarten van de VU zijn te zien op VU Geoplaza. Klaarenbeek gaat ze ook op andere online platforms zetten. ‘Zo kunnen studenten en onderzoekers uit de hele wereld straks verschillende collecties tegelijkertijd doorzoeken.’

Wat doe je als je georefereert?
‘Als je georefereert, vergelijk je een oude kaart met een nieuwe kaart door de historische kaart zo goed mogelijk over de nieuwe te leggen. Dit doe je door met de webapplicatie Georeferencer punten aan te wijzen waar de actuele en de historische kaart overeenkomen. Je moet voor minimaal vijf locaties op de oude kaart aangeven waar die liggen op een moderne kaart. De computer berekent dan hoe de kaart vervormd moet worden om die over de nieuwe kaart heen te leggen. Hoe meer punten je identificeert, hoe nauwkeuriger de projectie. Het is een beetje puzzelen.’

Inzicht in nauwkeurigheid oude kaarten
‘Het georefereren geeft ons inzicht in hoe geometrisch correct de oude kaarten zijn. In het verleden waren er veel minder technische hulpmiddelen waardoor die kaarten vaak minder nauwkeurig zijn. We willen graag weten hoe goed de afstanden op de oude kaarten kloppen. Gegeorefereerde kaarten geven bovendien inzicht in de geografische veranderingen die er in de loop der tijd zijn geweest. Onderzoekers die stadsontwikkeling of landschapsverandering bestuderen werken vaak door historische kaarten over elkaar heen te leggen. Met geogerefereerde kaarten wordt dat veel makkelijker.’

Kaarten van de beroemde Amsterdamse cartografenfamilie Blaeu
‘We werken van oud naar nieuw. Nu kan iedereen die wil onze oudste kaarten (1600-1800) georefereren. Daaronder zijn prachtige kaarten uit de Frederik de Wit’s Atlas sive Descriptio terrarum orbis (ca. 1680) en kaarten van de beroemde Amsterdamse cartografenfamilie Blaeu.’

Kunstwerken
‘Zelf vind ik kaarten al van kinds af aan heel fascinerend. Kaarten, vooral oude, zijn echte kunstwerken. Iedereen is van harte uitgenodigd om mee te doen. Je leert dat de afstanden op oude kaarten niet altijd kloppen en kan al die mooie kaarten bekijken. Bovendien help je mee aan een optimale ontsluiting van de kaarten voor onderwijs en onderzoek. Er zijn zo’n 3.500 kaarten om te georefereren dus alle hulp is welkom.’

Wil je meehelpen?
Op de website Geoplaza lees je hoe je kunt georefereren, zie je voorbeelden en vind je meer achtergrondinformatie over de kaarten en het project.