Questions & Answers - Easy Open Access publishing: You share, we take care!

Op deze pagina vind je antwoorden op algemene en specifieke vragen over het Open Access project, You share, we take care! Dit project biedt alle VU-onderzoekers een service om publicaties na zes maanden open access te maken. Onderzoekers hoeven alleen toestemming te geven voor het delen, de bibliotheek doet de rest.

Q: Waarom is het belangrijk om mijn publicaties open access maken?
A: Publicaties over onderzoek dat met publiek geld is gefinancierd, moeten voor het publiek toegankelijk zijn. Als onderzoeker aan de VU Amsterdam wordt van je verwacht dat je 'elke gelegenheid aangrijpt om [je] kennis en ervaring te delen door middel van Open Access' (VU-strategie 2020-2025). Uit analyses is gebleken dat open access-publicaties beduidend meer academische en maatschappelijke aandacht trekken dan publicaties 'achter een betaalmuur'. Je werk is sneller beschikbaar voor een brede doelgroep!

Q: Waarom moet ik een online overeenkomst ondertekenen? Waar ga ik dan mee akkoord?
A: De Nederlandse Auteurswet geeft je een persoonlijk recht om je werk open access te publiceren. De bibliotheek heeft je toestemming nodig om je werk automatisch namens jou te kunnen publiceren. Bij het verlaten van de VU eindigt de toestemming, maar alle publicaties die tijdens je dienstverband bij de VU Amsterdam zijn gepubliceerd blijven in de VU Research Portal beschikbaar. De online overeenkomst garandeert je volledige juridische ondersteuning (zie hieronder). Je kunt dit online formulier gebruiken om toestemming te geven. Je kunt op elk moment aangeven dat je bepaalde publicaties wil uitsluiten van de Open Access-toestemming met dit formulier.

Q: Heb ik toestemming nodig van mijn co-auteurs?
A: Nee, de Nederlandse wet geeft je het recht om je eigen werk Open Access te publiceren, ongeacht de rechten van co-auteurs.

Q: Wat is artikel 25fa Auteurswet?
A: Het is een wijziging van het Nederlandse auteursrecht die in 2015 is aangenomen, ook bekend als het Taverne-Amendement. De wet verleent onderzoekers een persoonlijk recht om hun korte wetenschappelijke werk in Open Access te publiceren, ongeacht het recht van uitgevers en/of co-auteurs. Het gepubliceerde onderzoek moet in ieder geval (gedeeltelijk) zijn gefinancierd met Nederlandse publiek geld.
De volledige tekst van artikel 25fa Auteurswet luidt:

De maker van een kort werk van wetenschap waarvoor het onderzoek geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen is bekostigd, heeft het recht om dat werk na verloop van een redelijke termijn na de eerste openbaarmaking ervan, om niet beschikbaar te stellen voor het publiek, mits de bron van de eerste openbaarmaking daarbij op duidelijke wijze wordt vermeld.

Q: Wat is de VSNU-richtlijn?
A: Het is een praktische richtlijn voor de toepassing van artikel 25fa Auteurswet. De tekst van de wet is op sommige punten vaag en had voor praktische toepassing verduidelijking nodig. In 2019 hebben alle Nederlandse universiteiten deelgenomen aan een succesvolle pilot om een praktische richtlijn voor deze wet te toetsen. Tijdens de pilot zijn publicaties van honderden onderzoekers beschikbaar gesteld, zonder dat dit juridische bezwaren opleverde van uitgevers. De richtlijn is vervolgens officieel goedgekeurd en bekrachtigd door de Vereniging van Universiteiten in Nederland (VSNU). Medewerkers van Nederlandse Universiteiten kunnen de richtlijn gebruiken om hun werk te publiceren in een niet-commerciële repository of op hun persoonlijke website. VSNU heeft ook een garantie toegezegd voor volledige juridische ondersteuning van alle onderzoekers van Nederlandse Universiteiten die volgens deze richtlijnen publiceren. 

De Universiteitsbibliotheek VU gebruikt de voorwaarden van de richtlijn om je werk te publiceren in de VU Research Portal tijdens het 'You share, we take care!' project. De volledige tekst van richtlijn luidt:
A.    Het werk wordt gedeeld in de definitieve, gepubliceerde versie.
B.    Als redelijke termijn wordt een uniforme standaard van 6 maanden gehanteerd, ongeacht het vakgebied.
C.    ‘Eerste openbaarmaking’ wordt vertaald naar de datum waarop het artikel in de uitgegeven versie voor het eerst online beschikbaar komt.
D.    Kort wetenschappelijk werk betreft zowel artikelen als conference papers en losse hoofdstukkenin ‘edited collections’. Monografieën en hoofdstukken van monografieën vallen hier dus niet onder.
E.    De landelijke uitgangspunten gelden ook indien de uitgever zich beroept op buitenlands recht en/of slechts een (beperkt) deel van de coauteurs via Nederlandse publieke middelen is gefinancierd. Het benoemen van een onderzoeker als coauteur wordt gezien als bewijs dat de bijdrage van belang is geweest.
F.    De hierboven genoemde uitgangspunten gelden voor alle onderzoekers wiens werk geheel of gedeeltelijk is gefinancierd met Nederlandse publieke middelen, ongeacht de vraag hoe auteursrecht is vastgesteld tussen onderzoeker(s) en werkgever.

Q: Wat is er geregeld als een uitgever bezwaar maakt? Kan ik rekenen op juridische ondersteuning?
A: De rechtsgrondslag van de richtlijn is grondig onderzocht en getest in de landelijke pilot. Mocht een uitgever toch bezwaar maken, dan garandeert de VU Amsterdam je volledige juridische ondersteuning. Neem zo snel mogelijk contact op met de UB als een uitgever bij jou bezwaar maakt.

Q: Hoe zit het met het contract dat ik heb ondertekend met een uitgever?
A: De Nederlandse wet (art. 25fa Auteurswet) geeft je het recht om je eigen werk open access te publiceren, ongeacht de rechten die je met een uitgever bent overeengekomen. Dit specifieke onderdeel van de Nederlandse wet heeft voorrang op elk contract dat je hebt ondertekend en heeft voorrang op buitenlands recht.

Q: Welke versie van het artikel wordt gebruikt?
A: De uitgeversversie PDF (Version of Record) wordt geüpload naar de VU Research Portal met een duidelijke verwijzing naar de bronpublicatie. Daardoor wordt altijd de juiste versie van een artikel gedeeld en ontstaan er geen problemen met citeren. De Version of Record wordt in de Research Portal gepresenteerd met een link die eenvoudig gedeeld kan worden op bijvoorbeeld Research Gate of social media.

Q: Kan ik de VSNU-richtlijn gebruiken om mijn publicaties via Research Gate of Academia te delen?
A: Nee, we raden af om uitgevers pdf-versies Research Gate (of Academia) te plaatsen. Research Gate en Academia zijn commerciële organisaties en de wet staat je alleen toe je werk zonder tegenprestatie te delen. Delen via een commerciële organisatie is daarom niet toegestaan. Je kunt wel een link plaatsen naar de PDF in de VU Research Portal.

Q: Voldoen mijn publicaties aan de Plan S-vereisten wanneer ze worden gepubliceerd met Art. 25fa VSNU-richtlijn?
A: Nee, als u Plan S-conforme onderzoekfinanciering ontvangt, bent u verplicht uw publicaties direct na verschijnen open beschikbaar te stellen in een repository. Dit kan niet worden bereikt met art. 25fa Auteurswet. Plan S vereist dat alle publicaties die voortkomen uit onderzoek dat gefinancierd wordt door funders die zijn aangesloten bij cOAlition S Open Access gepubliceerd worden. In Nederland is NWO (inclusief ZonMW) lid van cOAlition S en zal Plan S vanaf 2021 implementeren. Een groot deel van het onderzoek aan Nederlandse universiteiten wordt echter niet door Plan S gefinancierd en kan met de VSNU richtlijn Open Access worden gepubliceerd.


Meedoen!
Wil je meedoen? Geef dan met dit formulier de bibliotheek toestemming om je werk Open Access te maken. Je hoeft verder niets te doen. You share, we take care!

Meer vragen?
Wil je meer weten over Open Access? Kijk dan op de op de website van de Universiteitsbibliotheek. Je kunt ook een e-mail sturen naar Arjan de Rooy, Open Access specialist bij de Universiteitsbibliotheek, via green.open.access.taverne.ub@vu.nl